Мистецтвознавчі записки
ISSN 2226-2180
Стаття Том 26, № 1, 2026

Віртуальні виставкові формати в популяризації образотворчого мистецтва України

Алла Дяченко
Отримано 12.02.2026 Доопрацьовано 02.06.2026 Прийнято 22.06.2026 Опубліковано 29.06.2026 Сторінки 7–15 2 Перегляди

Анотація

Метою дослідження було проаналізувати еволюцію форм репрезентації українського образотворчого мистецтва в умовах інтеграції цифрових платформ та імерсивних технологій у музейну практику. У роботі було зроблено акцент на виявленні того, як VR, AR, WebXR, мультимедійні інтерфейси та 3D-реконструкції переформатовували комунікативні контури мистецького простору, впливали на когнітивно-емоційний досвід користувача та генерували нові моделі взаємодії аудиторії з художніми артефактами. Методологія дослідження базувалася на синтезі культурологічного, компаративного, структурно-функціонального та історико-логічного підходів, що дозволило реконструювати мультиплексні зв’язки між технологічними інноваціями, естетичними трансформаціями та етичними імперативами в процесі віртуалізації виставкових практик. Такий методологічний фокус дав змогу простежити, як цифрові середовища формують когнітивні й сенсорні моделі сприйняття художнього твору, а також як вони трансформують традиційні схеми інтерпретації та естетичної оцінки. У дослідженні було проаналізовано такі українські проєкти: віртуальний тур «Шедеври NAMU» Національного художнього музею України, 3D-реконструкція виставки «Кола Сільваші», VR-проєкт «Війна впритул», а також експозиція «Український портрет XVII-XX століть» на платформі eMuseum.online. Також, було деталізовано функції AR/VR-платформ у формуванні інтерактивного, адаптивного досвіду користувача, виявлено особливості емоційно-когнітивної взаємодії з віртуальним середовищем, а також систематизовано правові та етичні виклики, що виникають у контексті оцифрування мистецьких об’єктів. Аналітичне осмислення сучасних віртуальних експозицій засвідчило, що цифрові технології стали не лише репрезентативним інструментом, а й каталізатором інклюзивності, демократизації доступу та забезпечення збереження культурної пам’яті. Віртуальні виставки набули статусу автономних, самодостатніх культурних екосистем, що доповнили фізичну музейну інфраструктуру та забезпечили безперервний доступ до контенту незалежно від географічних, часових і соціально-економічних обмежень. Розвиток цих форматів став важливим для генерації нових стратегій музейної комунікації, сприяв міжнародній репрезентації українського мистецтва та створив базис для вдосконалення етичних, технологічних і методологічних стандартів цифрової культурної спадщини

Показати повну анотацію

Ключові слова

ЦИТУВАТИ

Скопіювати бібліографічний опис
Diachenko, A. (2026). Virtual exhibition formats in the promotion of Ukrainian visual art. Notes on Art Criticism, 26(1), 7-15. https://doi.org/10.63009/noac/1.2026.01

Використані джерела

Показати всі джерела
  1. Alfyorov, A. (2022). “Traumatic” symbolism of documentary filming: The visual aspect. In Art and design in the artistic language of transient time: Morphology, semantics, visuality.
    International scientific and practical conference
    (pp. 5-7). Kharkiv: Kharkiv State Academy of Design and Arts.
  2. Batsenko, S. (2021). Immersive technologies: Theoretical aspect. In Immersive technologies: Collection of materials of the scientific and practical conference with international participation (pp. 36-39). Kyiv: Institute of Digitalization of Education of the National Academy of Pedagogical Sciences of Ukraine.
  3. Bekele, M.K., Pierdicca, R., Frontoni, E., Malinverni, E.S., & Gain, J. (2018). A survey of augmented, virtual, and mixed reality for cultural heritage. Journal on Computing and Cultural Heritage, 11(2), 1-36. doi: 10.1145/3145534.
  4. Chepelyk, O. (2021). Immersive environments, VR, AR in Ukrainian contemporary art of the recent years. Collection of Research Paper Contemporary Art, 17, 23-40. doi: 10.31500/2309-8813.17.2021.248423.
  5. Emuseum. (n.d.a). “Kola Silvashi”: Art that became a digital space. Retrieved from https://emuseum.com.ua/projects/kola-silvashi-mystetstvo-shcho-stalo-tsyfrovym-prostorom/.
  6. Emuseum. (n.d.b). Retrieved from https://emuseum.com.ua/.
  7. Emuseum. (n.d.c). “War up close” – the first Ukrainian VR project about the devastation of war. Retrieved from https://emuseum.com.ua/projects/viina-vprytul-pershyi-ukrainskyi-vr-proiekt-pro-ruinatsii-viiny/.
  8. Falk, J.H., & Dierking, L.D. (2016). The museum experience revisited. New York: Routledge. doi: 10.4324/9781315417851.
  9. He, Q., & Kosenko, D. (2025). Digital technologies in exhibition spaces: Transforming artistry and visitor experience. Theory and Practice of Design, 35, 430-439. doi: 10.32782/2415-8151.2025.35.46.
  10. ICOM International Committee for the Training of Personnel (ICTOP). (1997). Standards and ethics for museum training programs. Washington, D.C.: ICOM International Committee for the Training of Personnel (ICTOP).
  11. Klivak, V. (2022). Features of virtual exhibition design. Current Issues of the Humanities, 2(52), 50-56. doi: 10.24919/2308-4863/52-2-7.
  12. Lenivenko, O., & Sydorenko, O. (2023). Development of a virtual 3D Gallery using augmented reality technologies. In Information technologies: Science, engineering, technology, education, health: Abstracts of the 31st international scientific and practical conference MicroCAD-2023 (p. 300). Kharkiv: National Technical University “Kharkiv Polytechnic Institute”.
  13. Leontyev, S., Chulkova, T., & Granatyrko, B. (2021). The role of digital technologies in the presentation of contemporary Ukrainian art: The case of the exhibition activities of the Shevchenko National Preserve. In Contemporary Ukrainian art: Concepts, strategies, visual practices: Proceedings of the VII all-Ukrainian scientific and practical conference (pp. 81-83). Cherkasy: Hordiyenko SP.
  14. Liang, K., & Kornytska, L. (2025). Development of a virtual gallery as an innovative approach to art presentation. Ukrainian Art Discourse, 6, 73-80. doi: 10.32782/uad.2024.6.9.
  15. Litvinets, Yu., et al. (2024). Virtual tour “Ukrainian portrait of the 17th-20th centuries”. EmuseumOnline. Retrieved from https://emuseum.online/catalog/namu-portraits.
  16. MinCult. (2025). Digital transformation of museums: How online platforms are opening up Ukraine’s heritage to the world. Retrieved from https://museum.mcsc.gov.ua/blog/tsyfrova-transformatsiia-muzeiv-iak-onlain-platformy-vidkryvaiut-spadshchynu-ukrainy-svitovi.
  17. Mironova, T. (2021). Virtual and augmented reality in the works of Ukrainian artists. Art and Design, 4(2), 141-151. doi: 10.30857/2617-0272.2021.2.13.
  18. Parry, R. (2010). Museums in a digital age. London: Routledge.
  19. Plishchenko, A., Barshinova, O., Litvinets, Yu., Matiash, D., Yevsovych, V., Kucherov, O., & Orlyk, S. (2025). Virtual tour “Masterpieces of NAMU”. EmuseumOnline. Retrieved from https://emuseum.online/catalog/namu-masterpieces.
  20. Rusakov, S. (2023). Immersive technologies impact on art perception in the context of contemporary art transformation: Culturological aspects of research. Issues in Cultural Studies, 41, 121-133. doi: 10.31866/2410-1311.41.2023.276701.
  21. Sharji, E.A., Koo, A.C., & Permadi, D. (2023). Understanding the process of designing multimedia gallery using Multimedia Gallery Framework. International Journal of Creative Multimedia, 4(2), 88-104. doi: 10.33093/ijcm.2023.4.2.6.
  22. Stoykova, K. (2023). Presentation of art in the postmodern space of the information age. In Materials of the V international conference of higher education students and young scholars “Concepts of sociocultural transformation of contemporary society” (pp. 82-84). Odesa: The State Institution “South Ukrainian National Pedagogical University named after K.D. Ushynsky”.
  23. Sugiarto, E., Julia, J., Pratiwinindya, R.A., Prameswari, N.S., Nugrahani, R., Wibawanto, W., & Febriani, M. (2019). Virtual gallery as a media to simulate painting appreciation in art learning. Journal of Physics: Conference Series, 1402(7), article number 077049. doi: 10.1088/1742-6596/1402/7/077049.
  24. Sylaiou, S., Mania, K., Karoulis, A., & White, M. (2010). Exploring the relationship between presence and enjoyment in a virtual museum. International Journal of Human-Computer Studies, 68(5), 243-253. doi: 10.1016/j.ijhcs.2009.11.002.
  25. Trunfio, M., & Campana, S. (2020). A visitors’ experience model for mixed reality in the museum. Current Issues in Tourism, 23(9), 1053-1058. doi: 10.1080/13683500.2019.1586847.
  26. Volynets, V. (2021). Integration of virtual and augmented reality into art. Culture and Contemporaneity, 23(1), 9-16. doi: 10.32461/2226-0285.1.2021.238532.
  27. Widjono, R.A. (2020). Analysis of user experience in virtual art exhibition during pandemic. In Advances in social science, education and humanities research: Proceedings of the international conference of innovation in media and visual design (IMDES 2020) (Vol. 502; pp. 93-99). Dordrecht: Atlantis Press. doi: 10.2991/assehr.k.201202.059.